Oyun sonu, taşların büyük kısmının değiş tokuş edildiği ve maçın son aşamasıdır. Birçok oyuncu açılış çalışmaya saatler ayırır ama oyun sonunu ihmal eder; oysa kazanılmış pozisyonların büyük kısmı oyun sonunda tekniğin bilinmemesi yüzünden berabere biter ya da kaybedilir. Capablanca'nın tavsiyesi bugün de geçerlidir: satrança oyun sonlarıyla başlayın.

Şahını aktifleştir

Oyun ortasında saklanması gereken şah, oyun sonunda güçlü bir taşa dönüşür. Taşlar azaldığında şahı merkeze getirmek, rakip piyonlara saldırmak ve kendi piyonlarını desteklemek gerekir. Oyun sonunda pasif kalan şah, genellikle maçın kaderini belirler.

Geçer piyon

Önünde ve yan sütunlarında rakip piyon bulunmayan piyona geçer piyon denir. Geçer piyon terfi tehdidiyle rakip taşları savunmaya bağlar. 'Geçer piyonlar ilerletilmek içindir' sözü bu yüzden söylenir. Kale ile geçer piyonu arkadan desteklemek genellikle en etkili yerleşimdir.

Kare kuralı

Şah ile tek bir geçer piyonun yarışını hesaplamanın pratik yolu kare kuralıdır: piyondan terfi karesine kadar olan mesafe kenar uzunluğu olan bir kare düşün. Rakip şah, hamle sırası kendisindeyken bu karenin içine girebiliyorsa piyonu yakalar; giremiyorsa piyon terfi eder.

Opozisyon

İki şahın aralarında tek kare kalacak şekilde karşı karşıya durmasına opozisyon denir ve hamle sırası rakipte olan taraf opozisyonu 'almış' olur. Şah ve piyon oyun sonlarında opozisyonu almak, kazanmakla berabere kalmak arasındaki farktır: rakip şah yana çekilmek zorunda kalır ve senin şahın ilerler.

Kale oyun sonları: Lucena ve Philidor

• Kale oyun sonları, en sık karşılaşılan oyun sonu türüdür.
• Lucena pozisyonu: Kale ve piyonla kazanmanın temel tekniğidir; 'köprü kurma' yöntemiyle kendi kalenle şahını rakip kalenin şahlarından korursun.
• Philidor pozisyonu: Kaleyle savunan tarafın beraberlik tekniğidir; kaleni üçüncü sırada (kendi tarafından altıncı) tutup piyon ilerleyince arkadan şah çekersin.
• Genel kural: Kaleni aktif tut; pasif, sadece savunan bir kale çoğu zaman kaybettirir.

Oyun sonu çalışırken

• Önce temel matları (şah-vezir, şah-kale) kesin olarak öğren.
• Şah ve piyon oyun sonlarında opozisyon ve kare kuralını pozisyonlar üzerinde dene.
• Lucena ve Philidor pozisyonlarını tahtada birkaç kez kendin oyna.
• Oyun sonu bulmacaları çöz; mytourneys'in bulmaca antrenöründe kale, piyon, fil ve at oyun sonlarına ait temalar ayrı ayrı çalışılabilir.

💡 Önde olduğunda taşları değiş, piyonları tut; geride olduğunda piyonları değiş, taşları tut. Bu basit kural, hangi takasın sana yarayacağını çoğu zaman doğru gösterir.