Satranç saati, her oyuncunun maç boyunca kullanabileceği toplam düşünme süresini sınırlar. Süresi biten oyuncu, rakibinin mat edebilecek materyali varsa maçı kaybeder. Turnuvalar, kullanılan süreye göre farklı formatlara ayrılır ve FIDE bu formatlar için ayrı kuvvet puanları tutar.
Formatlar
- Klasik: Oyuncu başına genellikle 60 dakikadan uzun. Yaygın örnek: 90 dakika + hamle başına 30 saniye artış. Derin düşünmeye izin verir; ciddi turnuvaların ve normların formatıdır.
- Hızlı (rapid): Oyuncu başına 10 ile 60 dakika arası, örneğin 15 dakika + 10 saniye. Hafta sonu turnuvalarında çok yaygındır.
- Yıldırım (blitz): Oyuncu başına 10 dakikadan az, örneğin 3 dakika + 2 saniye ya da 5 dakika + 3 saniye.
- Bullet: 3 dakikadan az; çoğunlukla online oynanır, resmi turnuvalarda nadirdir.
Artış (increment) ve gecikme
Artış, her hamleden sonra oyuncunun saatine eklenen süredir. '90+30', başlangıçta 90 dakika olduğunu ve her hamlede 30 saniye eklendiğini gösterir. Artış, kazanılmış pozisyonların yalnızca süre yüzünden kaybedilmesini önler. Bazı saatlerde 'gecikme' (delay) kullanılır: süre, hamle başına belirlenen saniyeler geçtikten sonra azalmaya başlar.
Saatle ilgili temel kurallar
- Hamleni tamamladıktan sonra saate, hamleyi yaptığın elle basmalısın.
- Saati bastırmadan rakibin süresi işlemeye başlamaz; unutmak sık yapılan bir hatadır.
- Süre bayrağı düştüğünde bunu rakip ya da hakem bildirir.
- Klasik maçlarda belirli bir hamle sayısından sonra ek süre verilen kontroller (örneğin 40. hamleden sonra +30 dakika) olabilir.
Her formatta nasıl oynanmalı?
- Klasikte: Kritik anlarda uzun düşün, basit pozisyonlarda zaman kazan. Süre baskısına (zaman sıkıntısına) düşmemek için süreyi hamlelere dengeli dağıt.
- Rapidte: İyi bildiğin açılışları seç; her hamlede kısa bir güvenlik kontrolü yap.
- Blitzte: Tanıdık planlar ve hızlı, sağlam hamleler; karmaşık hesaplardan kaçın.
- Tüm formatlarda: Kaybedilmiş görünen pozisyonlarda rakibin süresi azsa direnmek sonucu değiştirebilir.
💡 Turnuva seçerken süre kontrolüne dikkat et: gelişmek için klasik maçlar daha değerlidir, çünkü hatalarını düşünerek görme fırsatın olur. mytourneys takviminde turnuvaları türüne (açık, rapid, blitz) göre filtreleyebilirsin.